BHXH tự nguyện tăng sức hút nhờ điều chỉnh lương hưu và chính sách mới

Ngày 1-7-2026, mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng được điều chỉnh tăng thêm 8% theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc củng cố niềm tin của người lao động đối với chính sách an sinh xã hội. Đây là động lực then chốt thúc đẩy số lượng người tham gia BHXH tự nguyện tăng mạnh, từ hơn 277.000 người năm 2018 lên khoảng 2,6 triệu người hiện nay, chiếm hơn 5% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Việc giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm – theo Luật BHXH năm 2024 – đã tạo điều kiện cho nhiều lao động tự do, đặc biệt là người trung niên và lao động có thu nhập không ổn định, tiếp cận chế độ hưu trí dễ dàng hơn. Chị Lương Thùy Anh (26 tuổi, làm nghề thiết kế nội dung tự do, Hà Nội) cho biết: “Khi còn trẻ, nhiều người nghĩ lương hưu là chuyện rất xa. Nhưng khi biết chỉ cần tích lũy đủ thời gian theo quy định là có thể hưởng chế độ hưu trí, tôi thấy việc tham gia BHXH từ sớm là lựa chọn cần thiết”.

Những người tham gia BHXH tự nguyện, ngoài chế độ hưu trí và tử tuất, còn được hưởng trợ cấp thai sản 2 triệu đồng cho mỗi con sinh ra nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Điểm nổi bật khác là lần đầu tiên chính sách BHXH tự nguyện bổ sung chế độ trợ cấp thai sản, áp dụng từ ngày 1-7-2026. Người tham gia BHXH tự nguyện, nếu đã đóng đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh, sẽ được hưởng 2 triệu đồng cho mỗi con, dù là lao động nữ sinh con hay lao động nam có vợ sinh con. Anh Phan Viết Tuấn (32 tuổi, phường Tam Sơn, Bắc Ninh) là một trong những người đầu tiên nhận khoản trợ cấp này sau khi vợ sinh con. “Khoản hỗ trợ không quá lớn nhưng rất kịp thời, giúp gia đình giảm bớt một phần chi phí chăm sóc mẹ và bé. Điều này cho thấy người tham gia BHXH tự nguyện đang được quan tâm nhiều hơn” – anh chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Dương (45 tuổi, Hà Nội), từng cân nhắc nhận BHXH một lần sau khi mất việc, đã thay đổi ý định sau khi được tư vấn: “Nếu nhận BHXH một lần, tôi sẽ mất cơ hội hưởng lương hưu và BHYT khi về già. Nay lương hưu tiếp tục được điều chỉnh tăng nên tôi càng yên tâm giữ lại thời gian đã đóng để hưởng quyền lợi lâu dài”.

Đồng thời, mức hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện từ ngân sách nhà nước cũng được nâng cao theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP, giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho người lao động có thu nhập thấp hoặc thu nhập không ổn định. Cùng với đó, ngành BHXH Việt Nam đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số, tạo điều kiện cho người dân tra cứu quá trình tham gia, giá trị sử dụng thẻ BHYT và thực hiện thủ tục trực tuyến qua ứng dụng VssID và VNeID.

Chính sách BHXH tự nguyện đang dần vượt qua hình ảnh một khoản “để dành cho tuổi già”, trở thành công cụ an sinh bền vững cho hàng triệu lao động tự do, đặc biệt trong bối cảnh thu nhập không ổn định và hệ thống an sinh xã hội cần được củng cố cho các nhóm lao động phi chính thức.